انواع بیمه‌های خودرو را بشناسید/ کدام بیمه اجباری و کدام اختیاری است؟‌

به گزارش راه نو آنلاین،  در هر نوع بیمه‌نامه‌ای از جمله انواع بیمه خودرو، یک طرف به‌عنوان بیمه‌گذار شناخته می‌شود که شامل خود خریدار بیمه و خودرو یا تعداد مجاز اشخاص ثالث به عنوان سرنشین است.

پرداخت دقیق و به‌موقع حق بیمه از وظایف بیمه‌گذار است. البته در برخی از انواع بیمه خودرو مثل شخص ثالث، عدم پرداخت حق بیمه و تمدید بیمه‌نامه عواقبی مثل جریمه روزانه، قطع سهمیه سوخت و توقیف خودرو را هم به دنبال دارد.

طرف مقابل نیز شخص حقوقی یا همان شرکت بیمه است که به‌عنوان بیمه‌گر در قرارداد شناخته می‌شود. این طرف بنا به تعهداتی که در قرارداد دارد، باید در صورت وقوع هرگونه حادثه رانندگی خسارات را در بازه زمانی تحت قرارداد جبران کند.

*طبق قوانین ایران، ۳ نوع بیمه‌نامه خودرو وجود دارد که در ادامه با هر کدام به‌صورت مجزا آشنا می‌شوید:

بیمه شخص ثالث

شناخته‌شده‌ترین و البته مهم‌ترین نوع بیمه خودرو در ایران، بیمه شخص ثالث است. این بیمه تمامی خسارات جانی واردشده به سرنشینان خودروی مقصر و همه خسارات مالی و جانی واردشده به خودرو، اموال یا شخص ثالث را تا سقف تعیین‌شده و با شرایط مندرج در قرارداد پوشش می‌دهد.

شخص ثالث کیست؟

به‌طورکلی، تمام اشخاص حقیقی و حقوقی درگیر در صحنه تصادف به جز راننده مقصر حادثه، شخص ثالث به حساب می‌آیند. این اشخاص ممکن است اصلاً در صحنه تصادف حضور نداشته باشند و فقط خودروی آن‌ها خسارت‌دیده باشد. همچنین ممکن است شخص ثالث شرکتی باشد که اموالش آسیب‌دیده است.

انواع پوشش‌ها در بیمه شخص ثالث

در انواع بیمه شخص ثالث خودرو که توسط شرکت‌های مختلف عرضه می‌شوند، به ‌طور کلی با دو نوع خسارت جانی و مالی مواجه هستیم:

• هرگونه آسیب جسمی، از یک زخم و برخورد معمولی گرفته تا ازکارافتادگی، نقص عضو، قطع عضو و هزینه‌های پزشکی ایجادشده در اثر حادثه و فوت، از جمله خسارات جانی تعریف‌شده در این بیمه‌نامه هستند.
• خسارات مالی نیز شامل تمامی خسارت‌های ایجادشده برای شخص ثالث و اموال منقول و غیرمنقول او هستند.

نکته مهمی که بیمه شخص ثالث را از سایر انواع بیمه خودرو متمایز می‌کند، اجباری بودن آن است. مطابق قانون، رانندگی بدون داشتن بیمه‌نامه شخص ثالث ممنوع است و می‌تواند عواقب سنگینی داشته باشد. حتی تأخیر در تمدید آن نیز مشمول جریمه روزانه از زمان منقضی شدن بیمه‌نامه تا روز تمدید مجدد می‌شود.

بیمه شخص ثالث خسارات ناشی از بلایای طبیعی، جنگ، شورش، تصادف عمدی، حمل بار بیشتر از ظرفیت و همچنین خسارت تصادف‌های ناشی از مصرف مواد مخدر و روان‌گردان و رانندگی بدون گواهینامه را پرداخت نمی‌کند.

نحوه تعیین کف و سقف تعهدات در بیمه شخص ثالث

کف و سقف خسارت‌های جانی و مالی تعریف‌شده در این بیمه، هرکدام به عواملی مانند  نرخ دیه کامل در سال تصادف، مبلغ کارشناسی‌شده خسارات و عوامل مشابه بستگی دارد؛ اما پایه و اساس تعیین میزان تعهد مالی بیمه شخص ثالث و همچنین نرخ سالیانه آن، دیه انسان است.

در ۵ سال گذشته نرخ دیه کامل در ماه‌های حرام به دلیل کاهش ارزش پول و عوامل مشابه اقتصادی، گران‌تر شده است و به دنبال آن شاهد افزایش نرخ بیمه شخص ثالث به‌صورت سالانه هستیم.

در سال ۱۴۰۵ نرخ دیه کامل در ماه‌های حرام به ۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان رسیده و نرخ پایه بیمه شخص ثالث خودرویی مثل پراید هم ۶ میلیون و ۶۷۴ هزار و ۷۰۰ تومان است.

سقف تعهدات جانی بیمه ثالث معادل دیه کامل انسان در ماه‌های حرام است؛ درحالی‌که کف تعهدات مالی آن یک‌چهلم و سقف تعهدات مالی این بیمه هم نصف دیه کامل انسان در ماه‌های غیرحرام است.

نحوه تعیین نرخ بیمه شخص ثالث

با توجه به اجباری بودن بیمه ثالث در میان انواع بیمه خودرو، اطلاع از نحوه تعیین نرخ سالانه آن اهمیت زیادی دارد. عوامل زیر بر نحوه تعیین نرخ بیمه‌نامه شخص ثالث تأثیر می‌گذارند:

• نرخ دیه انسان
• میزان تعهد مالی
• سال ساخت خودرو
• نوع و کاربری خودرو
• جریمه دیرکرد تمدید بیمه
• میزان تخفیف عدم خسارت

تخفیف عدم خسارت بیمه ثالث؛ مشوق رانندگان قانونمند

در تغییراتی که در این بیمه‌نامه به نفع رانندگان کم‌حادثه ایجاد شده، تخفیف‌هایی برای تشویق رانندگان به رعایت قوانین و احتیاط بیشتر لحاظ شده است. تخفیف عدم دریافت خسارت به ازای هر سال ۵ درصد است و در تمدید بعدی بیمه شخص ثالث لحاظ می‌شود. سقف این تخفیف ۷۰ درصد است که با ۱۴ سال عدم دریافت خسارت می‌توان آن را به دست آورد.

بیمه حوادث راننده یا بیمه سرنشین

این مدل از انواع بیمه خودرو، مربوط به خسارت‌های واردشده به راننده مقصر و سرنشینان خودروی او است. به‌موجب تبصره ۶ ماده اول قانون بیمه اجباری شخص ثالث، بیمه سرنشین یا حوادث راننده همراه با بیمه شخص ثالث به‌صورت مکمل ارائه می‌شود؛ پس می‌توان این نوع بیمه را نیز اجباری و یکی از انواع بیمه شخص ثالث خودرو دانست.

معمولاً سقف تعهدات بیمه یادشده سالیانه افزایش پیدا می‌کند و معادل دیه کامل انسان در ماه‌های غیر حرام است.

بیمه بدنه خودرو، اختیاری اما مفید!

بیمه بدنه یکی دیگر از انواع بیمه خودرو محسوب می‌شود. این نوع بیمه اختیاری است و می‌تواند خسارت‌های مالی راننده را در هر صورت جبران کند؛ یعنی در این بیمه‌نامه، شرکت بیمه باید خسارت‌های مالی راننده را حتی در صورت مقصر بودن پوشش بدهد. مثلاً می‌توان برای برخورد ساده خودرو با در پارکینگ از شرکت بیمه خسارت گرفت. البته پوشش‌های بیمه بدنه هم مثل بیمه ثالث حدود مشخصی دارد.

علت اصلی این امر، افزایش شدید قیمت خودرو و به دنبال آن، افزایش شدید قیمت قطعات، خدمات، سرویس و تعمیر خودروها است. بسته به مدل، میزان سالم‌بودن، نوع خودرو و آپشن‌های اضافی، بیمه بدنه خسارت‌های واردشده را تا سقفی مشخص جبران می‌کند.

پوشش‌های بیمه بدنه

پوشش‌های بیمه بدنه هم شامل پوشش‌های اصلی و فرعی می‌شود که اضافه کردن پوشش‌های فرعی هزینه بیمه‌نامه را افزایش خواهد داد.

لازم به ذکر است که خسارت‌های واردشده به خودرو، از جمله هزینه قطعات، صافکاری، نقاشی و … از سوی شرکت بیمه ارزیابی و کارشناسی‌شده و بعد پرداخت می‌شود.

نکته مهمی که در مورد بیمه بدنه در ایران به چشم می‌آید، تغییرات ناگهانی و ماهیانه ارزش خودرو، قطعات و خدمات آن است. بنابراین شرکت‌های بیمه بسته به میزان افزایش قیمت هر نوع خودرو، طی اطلاعیه‌ای الحاقیه‌های متناسب با بیمه بدنه خودرو را ارائه می‌کنند تا بتوان سقف تعهدات را با پرداخت الحاقیه افزایش داد.

پوشش‌های اصلی بیمه بدنه عبارت‌اند از:

• تصادف
• سرقت
• آتش‌سوزی
• انفجار
• خسارات ناشی از بکسل کردن
• خسارات واردشده به لاستیک و باتری

تمامی هزینه‌های ایجادشده برای خودرو، از جمله دستمزد تعمیرات، هزینه تعمیر یا تعویض قطعات و… بر اساس قیمت میانگین هر قسمت محاسبه و پرداخت می‌شود.

بیمه بدنه قسمتی تحت عنوان آپشن‌های اضافی (پوشش‌های فرعی) دارد که بر اساس آن می‌توانید پوشش شکستگی شیشه در بیمه بدنه، سرقت وسایل و قطعات، خسارات جنگ و… را نیز به پوشش‌های بیمه بدنه اضافه کنید.

قانون خودروی نامتعارف و بیمه بدنه

در سال‌های اخیر تصویب قانون خودروی نامتعارف باعث شده تا بیمه بدنه برای برخی از خودروها و به‌صورت غیررسمی اجباری شود.

بر اساس این قانون، خودروهایی که قیمت آن‌ها بیشتر از نصف مبلغ دیه کامل باشد، در دسته خودروهای نامتعارف قرار می‌گیرند و در صورت مقصر نبودن در تصادف، بیمه شخص ثالث راننده مقصر موظف است خسارات مالی آن‌ها را تا این مبلغ جبران کند. صاحبان این خودروها برای دریافت خسارت باقیمانده باید از بیمه بدنه خود استفاده کنند.